สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ ทรงเปิดสถานีควบคุมและรับสัญญาณดาวเทียม THEOS (22/10/2009)

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดสถานีควบคุมและรับสัญญาณดาวเทียม THEOS (THEOS Control and Receiving Station) สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ที่อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี โดยมี ดร.คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กราบบังคมทูลรายงาน จากนั้นเสด็จฯ ไปทรงปลูกต้นราชพฤกษ์ที่หน้าอาคารสถานีควบคุมและรับสัญญาณดาวเทียม THEOS แล้วเสด็จฯ ไปทรงตัดแถบแพรเปิดอาคารสถานีควบคุมและรับสัญญาณดาวเทียม THEOS เมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2552 เวลา 10.30 น.

               ต่อจากนั้น เสด็จฯ ทอดพระเนตรนิทรรศการของสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ กอปรด้วยภาพจากดาวเทียมบริเวณโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ การพัฒนาระบบสารสนเทศพระราชกรณียกิจผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ภาพจากดาวเทียม THEOS บริเวณอำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ขนาด 5 เมตร x 5 เมตร ภาพจากดาวเทียม THEOS บริเวณต่าง ๆ ที่เป็นสิ่งมหัศจรรย์ของโลก การประยุกต์ข้อมูลดาวเทียม THEOS ด้านการเกษตร ป่าไม้ การจัดการทรัพยากรน้ำ ตลอดจนภัยพิบัติ และในเวลา 11.15-11.30 น. เสด็จฯ ทอดพระเนตรการควบคุมและรับสัญญาณดาวเทียม THEOS ซึ่งโคจรผ่านสาธารณรัฐประชาชนจีน ภูฏาน และบังกลาเทศ โดยมี ดร.ดาราศี ดาวเรือง รักษาการผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ กราบบังคมทูลสรุปการปฏิบัติการควบคุมและรับสัญญาณดาวเทียม THEOS

               นับตั้งแต่ได้มีการลงนามโครงการดาวเทียม THEOS ภายใต้ความร่วมมือด้านเทคโนโลยีอวกาศระหว่างรัฐบาลไทยและรัฐบาลฝรั่งเศส เมื่อปี 2547 มีสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) : สทอภ. กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นหน่วยงานดำเนินโครงการดาวเทียม THEOS ที่พัฒนาร่วมกับบริษัท อีเอดีเอส แอสเตรียม (EADS Astrium) ประเทศฝรั่งเศส ดาวเทียม THEOS (Thailand Earth Observation Satellite) ดาวเทียมสำรวจทรัพยากรดวงแรกของไทย ได้รับการส่งขึ้นสู่วงโคจรเป็นผลสำเร็จเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2551 เวลาในประเทศไทย 13.37 น. หรือ 6.37 น. ตามเวลามาตรฐานสากล (UTC) โดยจรวดนำส่ง (Launcher) “เนปเปอร์” (Dnepr) จากฐานส่งจรวด (Launch Base) เมืองยาสนี (Yasny) ประเทศรัสเซีย ดาวเทียม THEOS ได้ปฏิบัติตามภารกิจ โดยมีวิศวกร สทอภ. ทำการควบคุมและสั่งการจากสถานีควบคุมและรับสัญญาณดาวเทียม THEOS (ธีออส) ซึ่งตั้งอยู่ ณ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี โครงการดาวเทียม THEOS มีฝ่ายปฏิบัติงานที่สำคัญ 3 ฝ่าย ดังนี้

               ฝ่ายปฏิบัติการภาคพื้นดิน (Control Ground Segment & Image Ground Segment) ทำหน้าที่วางแผนการถ่ายภาพของดาวเทียม คำนวณและควบคุมวงโคจร สั่งการควบคุมและติดต่อสื่อสารกับดาวเทียม รวมทั้งรับสัญญาณจากดาวเทียม บันทึกข้อมูล ผลิตข้อมูลและจัดเก็บในระบบคลังข้อมูลดาวเทียมเพื่อให้บริการผู้ใช้ทั่วโลก

              ฝ่ายปฏิบัติการดาวเทียม (Satellite Specialist) ทำหน้าที่วิเคราะห์สถานภาพการทำงานของระบบต่าง ๆ ของดาวเทียม เพื่อให้การทำงานเป็นไปอย่างราบรื่น มีประสิทธิภาพ ได้แก่ ระบบควบคุมอุณหภูมิและพลังงานระบบไฟฟ้า ระบบการจัดการข้อมูล ระบบการควบคุมวงโคจร และระบบกลศาสตร์ รวมทั้งวิเคราะห์เตรียมหาทางแก้ไขในกรณีเกิดเหตุผิดปกติขึ้นกับดาวเทียม

              ฝ่ายงานวิจัยและพัฒนาด้านวิศวกรรมดาวเทียม (Satellite Research and Development) เป็นการดำเนินการสร้างแบบจำลองต่าง ๆ การวิเคราะห์คำนวณด้วยระบบคอมพิวเตอร์และซอฟต์แวร์ดาวเทียม THEOS มีน้ำหนัก 750 กิโลกรัม ถ่ายภาพโดยใช้แหล่งพลังงานจากดวงอาทิตย์ มีวงโคจรสัมพันธ์กับดวงอาทิตย์ (Sun-synchronous) สูงจากพื้นโลก 822 กิโลเมตร โดยจะถ่ายภาพในเวลาประมาณ 10.45 น. ตามเวลาท้องถิ่น ใช้ระยะเวลาในการโคจรรอบโลก (Period) 101.46 นาทีต่อรอบ ใช้เวลาสร้าง 3 ปี และออกแบบให้มีอายุการใช้งานไม่น้อยกว่า 5 ปี ดาวเทียม THEOS มีกล้องถ่ายภาพ 2 กล้อง คือ กล้องถ่ายภาพขาวดำรายละเอียดสูง (Panchromatic telescope) มีรายละเอียดภาพ 2 เมตร ความกว้างแนวถ่ายภาพ (Swath width) 22 กิโลเมตร สามารถ่ายภาพได้รอบโลกภายในเวลา 130 วัน ส่วนกล้องถ่ายภาพสี (Multispectral camera) มีรายละเอียดภาพ 15 เมตร ควากว้างแนวถ่ายภาพ 90 กิโลเมตร สามารถ่ายภาพได้รอบโลกภายใน 35 วัน นอกจากนี้ ดาวเทียมยังสามารถปรับเอียงเพื่อถ่ายภาพซ้ำตรงตำแหน่งเดิมได้ทุก 1-5 วัน ดาวเทียม THEOS มีหน่วยความจำติดตั้งบนดาวเทียม จึงทำให้สามารถเก็บข้อมูลที่ถ่ายบริเวณของโลกได้

               ประเทศไทยได้รับประโยชน์จากดาวเทียม THEOS หลายด้าน นับตั้งแต่การวางรากฐาน การสร้างองค์ความรู้และการพัฒนาบุคลากรด้านเทคโนโลยีอวกาศ อีกทั้งยังเป็นการเพิ่มบทบาทของไทยในเวทีอวกาศโลกให้ทวีความสำคัญยิ่งขึ้น ด้วยการเป็นเจ้าของดาวเทียมที่สามารถควบคุมและสั่งถ่ายภาพได้ทั่วโลก ขณะนี้ สทอภ. ได้ให้บริการข้อมูลดาวเทียม THEOS แก่หน่วยงานภายในประเทศทั้งภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษา เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในด้านต่าง ๆ อาทิ การเกษตร ป่าไม้ ทรัพยากรน้ำ ภัยพิบัติ ความมั่นคง เป็นต้น และในอนาคตอันใกล้นี้ สทอภ. จะให้บริการข้อมูลดาวเทียม THEOS แก่ผู้ใช้ (User) ในต่างประเทศทั่วโลกผ่านสถานีรับสัญญาณและเครือข่ายผู้แทนจำหน่ายในภูมิภาคต่าง ๆ ทั่วโลก

เผยแพร่โดย : นางสาวอุษา ขุนเปีย
กลุ่มงานประชาสัมพันธ์ สำนักงานปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

สมเด็จพระเทพฯ รับสั่งทำแผนที่ดาวเทียม

คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช

ให้กระทรวงวิทย์ฯ ดำเนินการ เพื่อใช้ในโครงการพระราชดำริ พัฒนาระบบสารสนเทศพระราชกรณียกิจผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตด้วย...

คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วท.) กล่าววันนี้ (23 ต.ค.) ว่า สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระกระแสรับสั่งให้กระทรวงวิทยาาสตร์ฯ ใช้ประโยชน์จากดาวเทียมธีออส (THEOS : Thailand Earth Observation Satellite) ที่เป็นดาวเทียมสำรวจข้อมูลระยะไกล เพื่อใช้สำรวจทรัพยากรธรรมชาติดวงแรกของประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่ดำเนินการโดยสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ สทอภ.และมีสถานีควบคุมและรับสัญญาณที่ อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี โดยเฉพาะการทำแผนที่ภาพถ่ายดาวเทียม ที่เกี่ยวกับโครงการพระราชดำริของพระบรม วงศานุวงศ์ทุกพระองค์ เพื่อสามารถติดตามข้อมูลผ่านดาวเทียมได้

รมว.กระทรวงวิทย์ฯ กล่าวต่อว่า สำหรับข้อมูลจากภาพถ่ายดาวเทียม ที่นำมาใช้ในโครงการพระราชดำริ ที่ต้องการ ได้แก่ ด้านการเกษตร ชลประทาน การจัดการทรัพยากรน้ำตลอดจนภัยพิบัติและด้านการแพทย์ แต่ต้องอาศัยการบูรณาการร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงาน โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (กปร.) เพื่อเสริมศักยภาพด้านเทคโนโลยีและเกิดการเชื่อมโยงข้อมูลมาใช้ประโยชน์ได้ นอกจากนี้ยังทรงให้มีการพัฒนาระบบสารสนเทศพระราชกรณียกิจ ผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตด้วย

รมว.กระทรวงวิทย์ฯ กล่าวต่อว่า ดาวเทียมธีออสมีกล้องถ่ายภาพ 2 กล้อง คือ กล้องถ่ายภาพขาวดำรายละเอียดสูง(Panchromatic telescope) มีรายละเอียดภาพ 2 เมตร ความกว้างแนวถ่ายภาพ (Swath width) 22 กิโลเมตรสามารถถ่ายภาพได้รอบโลกภายในเวลา 130 วัน ส่วนกล้องถ่ายภาพสี (Multi spectral camera) มีรายละเอียดภาพ 15 เมตร ความกว้างแนวถ่ายภาพ 90 กิโลเมตร ถ่ายภาพได้รอบโลกภายใน 35 วัน โดยดาวเทียมยังปรับเอียงเพื่อถ่ายภาพซ้ำตรงตำแหน่งเดิมได้ทุก 1-5 วัน อีกทั้งดาวเทียมธีออสมีหน่วยความจำติดตั้งบนดาวเทียม จึงทำให้เก็บข้อมูลที่ถ่ายบริเวณของโลกได้