20 Do & Do not : มือใหม่หัดปลูกต้นไม้

20 Do & Do not : มือใหม่หัดปลูกต้นไม้ การปลูกต้นไม้ ให้สวยงามต้องอาศัย การดูแลเอาใจใส่ รวมทั้ง การสังเกตสิ่งต่าง ๆรอบตัว ที่อาจมีผลกระทบต่อต้นไม้ เพื่อให้ต้นไม้มีการเจริญเติบโตที่ดี แข็งแรง และสามารถใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ ตามต้องการ ครั้งนี้ เรามีเรื่องน่ารู้ สำหรับผู้เริ่มปลูกต้นไม้ เรื่องใดควร หรือไม่ควรทำ เทคนิค และขั้นตอนการปลูกที่พึงระวัง ติดตามข้อคิดดีๆ จาก คุณอุไร จิรมงคลการ บรรณาธิการหนังสือเล่ม สำนักพิมพ์บ้านและสวน เจ้าของผลงาน "หนังสือมือใหม่หัดปลูก" ที่จะช่วยให้การปลูกต้นไม้ไม่ใช่เรื่องยาก อีกต่อไป การปลูก 1. เริ่มต้น ตั้งแต่การเลือกซื้อต้นไม้ ควรเลือกซื้อต้นที่แข็งแรง ไม่พบโรค หรือแมลงปะปน และควรสอบถาม วิธีดูแลจากผู้ที่เชื่อถือได้ หรือหาความรู้จากหนังสือเพิ่มเติม เพื่อคุณจะได้รู้จักต้นไม้ที่กำลังจะปลูกให้ดีที่สุด 2. ควรรดน้ำต้นไม้ ก่อนย้ายไปปลูก เพื่อให้ดินจับตัวเป็นก้อน ตุ้มดินไม่แตกง่าย และช่วยป้องกันรากขาด 3. ไม่ควรย้ายต้นไม้ในช่วงเช้า เพราะเมื่อแสงแดดร้อนมากขึ้นในช่วงกลางวัน จะทำให้ต้นไม้มีการคายน้ำมาก อาจทำให้เหี่ยวเฉาได้ง่าย เวลาย้ายต้นไม้ที่ดีที่สุด ควรเป็นช่วงบ่าย เพราะเป็นเวลาที่ดวงอาทิตย์ใกล้ตก อุณหภูมิของอากาศจะค่อยลดต่ำลง ทำให้ต้นไม้ไม่ได้รับความร้อนต่อเนื่อง เป็นเวลานานจนถึงรุ่งเช้า 4. ควรนำภาชนะดินเผา ไปแช่น้ำ ก่อนนำไปปลูก เพื่อให้ภาชนะอิ่มตัว และไม่ดูดซับความชื้นออกจากวัสดุปลูก ส่วนภาชนะที่ทำจากไม้ เช่น กระเช้ากล้วยไม้ ควรนำไปแช่น้ำ และล้างหลาย ๆครั้ง เพื่อให้ยางของไม้หลุดออก เนื่องจากยางไม้ อาจเป็นอันตรายต่อรากพืชได้ 5. ไม่ควรนำวัสดุปลูกเก่า ที่ผ่านการปลูกพืชมาใช้ซ้ำทันที ควรนำไปตากแดดเพื่อฆ่าเชื้อโรค และกำจัดแมลงต่าง ๆที่อาจปะปนอยู่ในดิน จากนั้น ผสมอินทรียวัตถุ เช่น ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก เพิ่มลงไป เพื่อชดเชยธาตุอาหารที่สูญเสียไป และปรับโครงสร้างวัสดุปลูกให้ระบายน้ำได้ดีขึ้น 6. ไม่ควรนำปุ๋ยคอก ซึ่งยังไม่ผ่านการย่อยสลายดีพอมาใช้ เนื่องจากกระบวนการย่อยสลายจะเกิดความร้อน ซึ่งเป็นอันตรายต่อรากพืช ปุ๋ยคอกที่ดี ควรมีลักษณะร่วน แห้ง และไม่มีกลิ่นเหม็นรุนแรง รวมไปถึงวัสดุปลูกที่มีปุ๋ยคอกผสมอยู่ หากซื้อมาใหม่ ไม่ควรใช้ทันที ควรเปิดทิ้งไว้ในที่ร่มก่อนนำไปใช้ 7. ต้นไม้บางชนิด ต้องการช่วงแล้ง เพื่อกระตุ้นให้ออกดอก จึงไม่ควรให้น้ำบ่อย เช่น ชวนชม เฟื่องฟ้า คูน เพราะจะทำให้ต้นไม้มีใบเขียวตลอด ออกดอกได้น้อย การดูแลรักษา 8. ไม่ควรรดน้ำต้นไม้ ในช่วงกลางวันที่มีแสงแดดร้อน เนื่องจากภายในดินมีการสะสมความร้อนสูง การรดน้ำจะทำให้ดินคายความร้อนออกมาระอุภายในทรงพุ่มต้นไม้ อาจทำให้ต้นไม้เกิดการเหี่ยวเฉา หรือที่เรียกว่า "อาการตายนึ่ง" แต่หากจำเป็น ควรใช้วิธีรดน้ำให้ชุ่มมาก ๆ จนเหมือนกับฝนตก เพื่อลดความร้อนที่สะสมอยู่ในดิน ทางที่ดี ควรรดน้ำในช่วงเช้าตรู่ หรือช่วงเย็น 9. ควรเปลี่ยนกระถาง หรือนำต้นไม้ลงดิน เมื่อรากในกระถางเริ่มแน่น สังเกตได้จาก รากพืชขึ้นมาอยู่บริเวณปากกระถางมากขึ้น หรือมีรากแทงทะลุออกมา และควรผสมวัสดุปลูกให้มีความโปร่ง เพื่อให้รากชอนไชได้ดี แต่หากต้องการปลูกต้นไม้ในกระถางเดิม ควรดูแล ด้วยการตัดแต่งกิ่ง เพื่อควบคุมขนาดทรงพุ่ม และเติมวัสดุปลูกใหม่เพิ่มลงไป 10. หลังจากต้นไม้ออกดอก หรือผล ควรตัดแต่งกิ่ง และใส่ปุ๋ยบำรุงต้น เพื่อให้ต้นมีการสะสมอาหารใหม่ และแตกกิ่งชุดต่อไป 11. ไม่ควรนำกิ่งที่เกิดโรค หรือแมลงไปทิ้งในบริเวณที่ปลูกต้นไม้ ควรนำไปเผาทำลายให้ไกลจากต้นเดิม หากพบศัตรูพืชระบาดมาก อาจใช้สารกำจัดศัตรูพืชฉีดทำลาย และควรฉีดพ่นในช่วงเช้า 12. เมื่อดินปลูกไม้น้ำเริ่มเป็นเลน ควรเปลี่ยนดินใหม่ และหากน้ำขุ่น ให้ใช้วิธีโรยทรายทับบาง ๆบนผิวดิน การขยายพันธุ์ 13. ไม่ควรซื้อเมล็ดพันธุ์ จากร้านที่วางซองเมล็ดไว้ในบริเวณที่แสงแดดส่องโดยตรง เพราะจะมีผลต่อคุณภาพของเมล็ด ควรสังเกตวันที่ผลิต และหมดอายุ ยิ่งผลิตมานาน เปอร์เซ็นต์การงอก ก็จะลดลงตามไปด้วย 14. ควรเก็บเมล็ดพันธุ์ที่เหลือจากการปลูกในซองกระดาษ และใส่กล่องพลาสติกเก็บในช่องผักในตู้เย็น เพื่อเก็บรักษาคุณภาพของเมล็ด 15. ควรเลือกเก็บเมล็ดพืชที่แก่จัด นำมาทำความสะอาด และรีบนำไปเพาะทันที เพราะหากเก็บไว้นาน จะมีผลทำให้เปอร์เซ็นต์การงอกลดลง 16. เมล็ดที่มีขนาดเล็กมาก ก่อนนำไปปลูก ควรผสมทราย เพื่อให้หว่านเมล็ดได้ง่าย และกระจายได้ทั่วแปลง แต่หากต้นกล้าขึ้นเบียดกันแน่น ควรถอนออก เพื่อให้มีพื้นที่ในการเจริญเติบโตได้มากขึ้น 17. ควรตัดกิ่งชำให้เฉียง 45 องศา หรือบากโคนกิ่งให้เป็นรอยสั้น ๆ ในแนวตั้ง เพื่อเพิ่มพื้นที่การเกิดราก สำหรับพืชที่มียาง ควรผึ่งให้ยางแห้งก่อนนำไปปลูก สิ่งที่ต้องระวังคือ ควรใช้มีด หรือกรรไกรที่คม เพื่อไม่ให้แผลช้ำ และริดใบออกบางส่วน เพื่อลดการคายน้ำ 18. ควรเลือกกิ่งที่มีลักษณะกึ่งอ่อนกึ่งแก่มา ปักชำ สังเกตได้จากกิ่งที่มีสีน้ำตาลปนเขียว สำหรับไม้เนื้อแข็งบางชนิดที่ออกรากยาก ควรทาฮอร์โมนเร่งรากบริเวณรอยตัด เพื่อกระตุ้นให้แตกรากได้ง่ายขึ้น 19. ควรรดสารป้องกันเชื้อรา เมื่อเพาะเมล็ดพืชในหน้าฝน และคลุมตาข่ายเพื่อป้องกันนก หนู ตั๊กแตนที่จะกินเมล็ด หรือยอดอ่อนต้นไม้ในช่วงที่ต้นไม้เริ่มงอก 20. ไม้หัว มักจะพักตัวในฤดูหนาว สังเกตได้จากใบเริ่มฟุบ ช่วงนี้จึงควรงดน้ำ หรือขุดหัวมาเก็บ โดยล้าง และนำไปชุบสารป้องกันเชื้อรา ผึ่งให้แห้งในที่ร่ม ที่สำคัญ ควรระวังมด และเพลี้ยดูดน้ำเลี้ยง ซึ่งจะทำให้หัวฝ่อ และไม่สมบูรณ์ เรื่อง: "วรัปศร" ภาพ : สิทธิศักดิ์ น้ำคำ ที่มา บ้านและสวน