ครูบ้านนอก

การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5

ผู้วิจัย นายประสิทธิ์ เฉลยพจน์ ตำแหน่งครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการพิเศษ

โรงเรียนสาหร่ายวิทยาคม อำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา

ปีที่พิมพ์ 2559

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาบริบท สภาพปัจจุบันและความต้องการด้านการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5

3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 และ 4) เพื่อประเมินผลของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2559 จำนวน 34 คน ที่ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยรูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 แผนการจัดการเรียนรู้ แบบประเมินความสามารถในการจัดการเรียนรู้ (แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน แบบทดสอบวัดความสามารถในการคิดวิเคราะห์) แบบสอบถามความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อรูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และแบบประเมินผลของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที (t-test) และผลและการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัย พบว่า

1. ผลการศึกษาบริบท สภาพปัจจุบันและความต้องการด้านการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 พบว่า สภาพที่คาดหวังมุ่งปฏิรูปการเรียนรู้โดยยึดหลักผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง ยึดหลักการเรียนรู้ด้วยตนเอง และหลักการเรียนรู้ตลอดชีวิต ส่วนการคิดได้กำหนดนโยบายไว้ว่าให้คนไทยทุกคนมีทักษะในการคิดวิเคราะห์และการแก้ปัญหา การศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลความต้องการรูปแบบการจัดการเรียนรู้ พบว่า ครูมีความต้องการด้านการจัดการเรียนรู้ที่พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ ต้องการแนวการสอนสังคมศึกษาที่ทำให้เกิดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ต้องการวิธีสอนที่เร้าความสนใจในการเรียน ต้องการให้นักเรียนศึกษาเรียนรู้ด้วยตนเองเป็นสำคัญ ผลจากการวิเคราะห์แนวคิด ทฤษฎี สาระสำคัญงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนา พบว่า แนวคิดการออกแบบรูปแบบการจัดการเรียนรู้เชิงระบบหลักการ และแนวคิด ADD IE Model ของเควินครูส (Kevin Kruse 2008 : 1) ประยุกต์ร่วมกับกรอบการวิจัยและพัฒนา(Research and Development) 2. ผลการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 พบว่า รูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เป็นรูปแบบที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้นโดยยึดลักษณะการคิดวิเคราะห์ตามแนวคิดของ Bloom (1956) ซึ่งมี 3 ด้าน คือ การวิเคราะห์ความสำคัญ วิเคราะห์ความสัมพันธ์ และวิเคราะห์หลักการ รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยองค์ประกอบ 5 องค์ประกอบ คือ 1) หลักการ 2) จุดมุ่งหมาย 3) สาระการเรียนรู้ 4) ขั้นตอนการสอน และ5) การวัดและประเมินผล โดยมีขั้นตอนการสอน 5 ขั้น มีชื่อเรียกว่า “3PCE” คือ ขั้นที่ 1 P = Planning (วางแผน) ขั้นที่ 2 P = Presentation of learning task (นำเสนอบทเรียน) ขั้นที่ 3 P = Practice of Analytical Thinking (ฝึกการคิดวิเคราะห์) 3.1 ฝึกการคิดเป็นรายบุคคล 3.2 ฝึกการคิดเป็นกลุ่มย่อย ขั้นที่ 4 C = Conclusion (สรุปบทเรียน) ขั้นที่ 5. E = Evaluation (ประเมินผลการเรียนรู้) 3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 มีดังนี้

3.1 ภายหลังการใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 นักเรียนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนเพิ่มขึ้นจากก่อนเรียนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 3.2 การใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ทำให้นักเรียนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง มีคะแนนการคิดวิเคราะห์ คิดเป็นร้อยละ 77.64 และมีจำนวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์คิดเป็นร้อยละ 76.47 ของจำนวนนักเรียนทั้งหมด ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้ 3.3 ผลการสอบถามความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อรูปแบบ ทั้งด้านตัวครูผู้สอน ด้านกิจกรรมการเรียนการสอน ด้านวัดและประเมินผล และด้านประโยชน์ของรูปแบบการจัดการเรียนรู้อยู่ในระดับมากที่สุด 4. ผลการประเมินผลของรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 พบว่า ครูที่มีส่วนเกี่ยวข้องมีความคิดเห็นต่อรูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เฉลี่ยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด นักเรียนมีความคิดเห็นต่อรูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เฉลี่ยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด และผู้บริหารมีความคิดเห็นต่อรูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรมและการดำรงชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เฉลี่ยรวม อยู่ในระดับมากที่สุด

เว็บน่าสนใจ