ครูบ้านนอก

วิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)

ชื่อวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practice)

“การขับเคลื่อนพระบรมราโชบายด้านการศึกษา ด้วยกระบวนการ PLC 5H Model” ด้านมีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง - มีคุณธรรม

1. ความเป็นมาและความสำคัญวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ(Best Practice)

การจัดการศึกษาของชาติไทยมีเป้าหมายสำคัญในการพัฒนาผู้เรียนให้เป็นบุคคลที่มีคุณภาพทั้งด้านความรู้ ความสามารถ คุณธรรม จริยธรรม และสามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุขและมั่นคง ตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงมีพระราชดำริให้สถานศึกษามุ่งพัฒนาผู้เรียนใน 4 ด้าน ได้แก่ การมีทัศนคติที่ถูกต้องต่อบ้านเมือง การมีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคงและมีคุณธรรม การมีงานทำมีอาชีพ และการเป็นพลเมืองดีของประเทศชาติ ทั้งนี้ ด้าน “มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง - มีคุณธรรม” ถือเป็นรากฐานสำคัญที่สุดของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เพราะเป็นพื้นฐานที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาศักยภาพด้านอื่นได้อย่างยั่งยืน

โรงเรียนบ้านเกาะน้ำโจน ในฐานะสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มุ่งจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้าน ได้กำหนดวิสัยทัศน์ “โรงเรียนคุณภาพ ส่งเสริมคุณธรรม นำความสุข” อันสะท้อนเจตนารมณ์ในการพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษา ควบคู่กับการปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ โดยมีค่านิยมองค์กร TEAM ประกอบด้วย Team and Technology, Efficiency by Sufficiency, Accountability และ Morality and Integrity เป็นกรอบแนวคิดในการบริหารจัดการและการปฏิบัติงานของบุคลากรทุกฝ่าย

จากการวิเคราะห์บริบทของผู้เรียนและสภาพแวดล้อมทางสังคมในปัจจุบัน พบว่า การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยีดิจิทัล ส่งผลต่อพฤติกรรมและวิถีชีวิตของผู้เรียนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ผู้เรียนบางส่วนยังต้องการการเสริมสร้างวินัย ความรับผิดชอบ ความซื่อสัตย์สุจริต และความมั่นคงทางจิตใจอย่างเป็นระบบ รวมถึงการพัฒนาทักษะชีวิตที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตในศตวรรษที่ 21 ตลอดจนการปลูกฝังจิตสาธารณะและความตระหนักในบทบาทหน้าที่ของตนในฐานะพลเมืองที่ดีของสังคม

นอกจากนี้ ความคาดหวังของผู้ปกครองและชุมชนต่อสถานศึกษา มิได้มุ่งหวังเพียงผลสัมฤทธิ์ทางวิชาการเท่านั้น หากแต่ต้องการเห็นผู้เรียนเติบโตเป็นคนดี มีคุณธรรม มีวินัย และสามารถพึ่งพาตนเองได้ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง การพัฒนาด้าน “มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง – มีคุณธรรม” จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งในการสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคมและจิตใจให้แก่ผู้เรียน อันจะนำไปสู่การเป็นกำลังสำคัญของประเทศในอนาคต

ด้วยเหตุผลดังกล่าว โรงเรียนบ้านเกาะน้ำโจนจึงได้พัฒนาวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ ภายใต้ชื่อ “การขับเคลื่อนพระบรมราโชบายด้านการศึกษา ด้วยกระบวนการ PLC 5H Model” โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) เป็นกลไกหลักในการพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาให้ร่วมกันวิเคราะห์ปัญหา วางแผนพัฒนา ดำเนินการ ปรับปรุง และสะท้อนผลอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับกรอบแนวคิด 5H อันประกอบด้วย Head, Heart, Hand, Health และ Happiness เพื่อพัฒนาผู้เรียนอย่างเป็นองค์รวม

กระบวนการ PLC 5H Model มุ่งสร้างความมั่นคงทางกายและใจ (Health) ควบคู่กับการพัฒนาความรู้และทักษะทางวิชาการ (Head) การปลูกฝังคุณธรรมและจิตสาธารณะ (Heart) การพัฒนาทักษะชีวิตและอาชีพตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง (Hand) และการสร้างความสุขในการเรียนรู้ (Happiness) ซึ่งองค์ประกอบทั้งห้าประการมีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ และตอบสนองต่อความต้องการของผู้เรียน สถานศึกษา และชุมชนได้อย่างสอดคล้องและสมดุล

การดำเนินงานดังกล่าวมิใช่เพียงการจัดกิจกรรมเฉพาะด้าน หากแต่เป็นการพัฒนาเชิงระบบที่บูรณาการคุณธรรมเข้าสู่ทุกกระบวนการเรียนรู้และการบริหารจัดการของสถานศึกษา อันส่งผลให้ผู้เรียนมีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง มีคุณธรรม จริยธรรม มีวินัย และสามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุขและภาคภูมิใจในความเป็นพลเมืองไทย

ดังนั้น การพัฒนาด้าน “มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง – มีคุณธรรม” ผ่านกระบวนการ PLC 5H Model จึงเป็นแนวทางที่มีความสำคัญ จำเป็น และสอดคล้องกับพระบรมราโชบายด้านการศึกษาอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งยังตอบสนองต่อความต้องการของผู้เรียน ผู้ปกครอง และชุมชนได้อย่างแท้จริง อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพสถานศึกษาอย่างยั่งยืนต่อไป

2. วัตถุประสงค์และเป้าหมายวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ

2.1 วัตถุประสงค์

1. เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง ควบคู่กับการมีคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยม

ที่พึงประสงค์ มีวินัย ซื่อสัตย์สุจริต รับผิดชอบ มีจิตสาธารณะ และสามารถดำรงตนอยู่ในสังคมได้อย่างเหมาะสมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

2. เพื่อพัฒนาระบบการจัดการเรียนรู้และการบริหารจัดการสถานศึกษาให้บูรณาการการ

เสริมสร้างคุณธรรมและทักษะชีวิตอย่างเป็นระบบ ผ่านกระบวนการชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ตามรูปแบบ PLC 5H Model ให้สอดคล้องกับบริบทของผู้เรียนและชุมชน

3. เพื่อเสริมสร้างความร่วมมือระหว่างสถานศึกษา ครอบครัว และชุมชน ในการปลูกฝังและ

พัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียนอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน อันจะนำไปสู่การเป็นพลเมืองดี มีความภาคภูมิใจในท้องถิ่น และสามารถพัฒนาตนเองและสังคมได้อย่างสมดุล

2.2 เป้าหมาย

เป้าหมายเชิงปริมาณ

1. นักเรียนร้อยละ 85 ขึ้นไป มีผลการประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ระดับ “ดี” ขึ้นไป

2. นักเรียนร้อยละ 80 ขึ้นไป ผ่านเกณฑ์กิจกรรมส่งเสริมคุณธรรม

3. ครูร้อยละ 100 จัดกิจกรรมบูรณาการคุณธรรมในแผนการจัดการเรียนรู้

4. อัตราการกระทำผิดระเบียบวินัยของนักเรียนลดลง น้อยกว่าร้อยละ 30 ของทุกปี

5. ผู้ปกครองร้อยละ 80 ขึ้นไป มีส่วนร่วมในกิจกรรมพัฒนาคุณธรรมของโรงเรียน

เป้าหมายเชิงคุณภาพ

1. นักเรียนมีพฤติกรรมแสดงออกถึงความรับผิดชอบ มีวินัย และเคารพกติกาอย่างสม่ำเสมอ

2. นักเรียนสามารถแยกแยะถูก–ผิด และตัดสินใจโดยคำนึงถึงคุณธรรมได้ในสถานการณ์จริง

3. บรรยากาศโรงเรียนมีความปลอดภัย อบอุ่น เอื้ออาทร และลดปัญหาความขัดแย้ง

4. ครูเป็นแบบอย่างที่ดีและใช้กระบวนการ PLC พัฒนาพฤติกรรมผู้เรียนอย่างต่อเนื่อง

5. โรงเรียนมีระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนที่เข้มแข็ง เชื่อมโยงบ้าน วัด โรงเรียน

3. กระบวนการในการพัฒนาวิธีปฏิบัติที่เป็นเลิศ

3.1 กระบวนการสร้างรูปแบบ PLC 5H Model ควบคุมคุณภาพด้วยวงจร PDCA

โรงเรียนบ้านเกาะน้ำโจนได้ดำเนินการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการและการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน โดยน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 ด้าน “มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง มีคุณธรรม” มาเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาผู้เรียนให้เป็นคนดี มีคุณธรรม และสามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข ทั้งนี้ โรงเรียนได้พัฒนารูปแบบการดำเนินงาน PLC 5H Model โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) เป็นกลไกในการทำงานร่วมกันของครูและบุคลากรทางการศึกษา และใช้ วงจรคุณภาพ PDCA (Plan–Do–Check–Act) เป็นเครื่องมือในการควบคุมคุณภาพและพัฒนาการดำเนินงานอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

ในขั้นตอน

การวางแผน (Plan) โรงเรียนได้ร่วมกันวิเคราะห์สภาพบริบท ปัญหา และความต้องการในการพัฒนาผู้เรียนผ่านกระบวนการ PLC โดยเปิดโอกาสให้ครูและบุคลากรทางการศึกษามีส่วนร่วมในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ วิเคราะห์ข้อมูล และกำหนดแนวทางในการพัฒนาผู้เรียนให้สอดคล้องกับพระบรมราโชบายด้านการศึกษา จากนั้นจึงร่วมกันออกแบบกิจกรรมและกระบวนการเรียนรู้ตามแนวคิด PLC 5H Model ที่มุ่งเน้นการสร้างบรรยากาศแห่งความสุขในการเรียนรู้ การพัฒนาความรู้ความคิดของผู้เรียน และการส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมควบคู่ไปกับการพัฒนาทักษะชีวิต

การดำเนินการ (Do) โรงเรียนได้นำแผนงานไปสู่การปฏิบัติผ่านกิจกรรมและโครงการต่าง ๆ ที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้าน เช่น กิจกรรมส่งเสริมวินัยและคุณธรรมหน้าเสาธง กิจกรรมพี่ไหว้น้อง น้องไหว้พี่ กิจกรรมจิตอาสาเพื่อสังคม กิจกรรมลูกเสือและบำเพ็ญประโยชน์ ตลอดจนกิจกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้เป็นกระบวนการสำคัญในการปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม ความรับผิดชอบ และการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างมีความสุข

การตรวจสอบ (Check) โรงเรียนได้ดำเนินการติดตามและประเมินผลการดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง โดยใช้วิธีการนิเทศภายใน การสังเกตพฤติกรรมของผู้เรียน การประเมินผลการดำเนินกิจกรรม และการสะท้อนผลการดำเนินงานร่วมกันในวง PLC เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ถึงผลลัพธ์และประสิทธิภาพของการดำเนินงานตามรูปแบบ PLC 5H Model

การปรับปรุงพัฒนา (Act) โรงเรียนได้นำผลการประเมินและข้อเสนอแนะที่ได้จากการดำเนินงานมาปรับปรุงและพัฒนากระบวนการดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยเน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ทั้งผู้บริหาร ครู นักเรียน ผู้ปกครอง และชุมชน เพื่อสร้างความร่วมมือในการพัฒนาผู้เรียนอย่างยั่งยืน

จนเกิดเป็นรูปแบบการดำเนินงาน PLC 5H Model ที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียนบ้านเกาะน้ำโจน การดำเนินงานตามรูปแบบดังกล่าว ส่งผลให้การพัฒนาผู้เรียนเป็นไปอย่างมีระบบและต่อเนื่อง สามารถเสริมสร้างคุณลักษณะอันพึงประสงค์ให้กับผู้เรียน ให้มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง มีคุณธรรม จริยธรรม มีวินัย และสามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข อันเป็นการน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 มาสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมในสถานศึกษา

3.2 โมเดล PLC 5H Model (Head, Heart, Hand, Health, Happiness)

โรงเรียนบ้านเกาะน้ำโจนได้พัฒนารูปแบบการบริหารจัดการและการพัฒนาผู้เรียนโดยใช้ PLC 5H Model เป็นแนวทางสำคัญในการขับเคลื่อนการน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 ด้าน “มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง มีคุณธรรม” สู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม โดยใช้กระบวนการ ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community : PLC) เป็นกลไกในการทำงานร่วมกันของผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษา เพื่อร่วมกันวิเคราะห์ปัญหา วางแผน และพัฒนาการจัดการเรียนรู้ที่ตอบสนองต่อบริบทของสถานศึกษา

รูปแบบ PLC 5H Model ประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ 5 ด้าน ได้แก่ Head, Heart, Hand, Health และ Happiness ซึ่งเป็นแนวทางในการพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้าน ทั้งด้านสติปัญญา คุณธรรม ทักษะชีวิต สุขภาพ และความสุขในการเรียนรู้ โดยมีรายละเอียดดังนี้

Head หมายถึง การพัฒนาความรู้ ความคิด และทักษะการคิดวิเคราะห์ของผู้เรียน ผ่านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการคิดอย่างเป็นระบบ การแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง และการพัฒนาศักยภาพทางวิชาการของผู้เรียนให้เต็มตามศักยภาพ

Heart หมายถึง การปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยมที่ดีงามให้กับผู้เรียน เพื่อให้ผู้เรียนมีจิตสำนึกที่ดี มีความรับผิดชอบ มีวินัย และสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข

Hand หมายถึง การส่งเสริมให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง ผ่านกิจกรรมที่หลากหลาย เช่น กิจกรรมจิตอาสา กิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์ และกิจกรรมที่ส่งเสริมทักษะชีวิต เพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง และสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้

Health หมายถึง การส่งเสริมสุขภาพกายและสุขภาพจิตของผู้เรียน ให้มีร่างกายแข็งแรง มีสุขนิสัยที่ดี และสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ ผ่านกิจกรรมด้านสุขศึกษา กีฬา และการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะที่ดีของผู้เรียน

Happiness หมายถึง การสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่มีความสุข ทั้งในด้านความสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียน และระหว่างนักเรียนด้วยกัน เพื่อให้ผู้เรียนมีความสุขในการมาโรงเรียน มีทัศนคติที่ดีต่อการเรียนรู้ และเกิดแรงจูงใจในการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง

ทั้งนี้ การดำเนินงานตามรูปแบบ PLC 5H Model ได้มีการควบคุมคุณภาพและพัฒนาอย่างต่อเนื่องผ่าน วงจรคุณภาพ PDCA (Plan – Do – Check – Act) โดยเริ่มจากการวางแผนร่วมกันในวง PLC การดำเนินกิจกรรมตามแผน การติดตามตรวจสอบผลการดำเนินงาน และการนำผลการประเมินมาปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้เกิดรูปแบบการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพ สามารถพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ คู่คุณธรรม มีทักษะชีวิตที่จำเป็น มีสุขภาพที่ดี และมีความสุขในการเรียนรู้ อันเป็นการน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมในสถานศึกษา

เว็บน่าสนใจ