การพัฒนาบุคลากรด้านการวิจัยในชั้นเรียนเพื่อจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

บทคัดย่อ

ชื่อเรื่อง          การพัฒนาบุคลากรด้านการวิจัยในชั้นเรียนเพื่อจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

                      โรงเรียนบ้านเกษม    สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี  เขต  2

ผู้วิจัย             นายรองรัตน์  สีหา

หน่วยงาน     โรงเรียนบ้านเกษม

                      การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพี่อพัฒนาบุคลากรให้มีความรู้ความเข้าใจในกระบวนการวิจัยในชั้นเรียนที่ถูกต้องและเพื่อให้บุคลากรมีทักษะด้านการทำวิจัยในชั้นเรียนที่มีคุณภาพและนำผลการวิจัยในชั้นเรียนไปพัฒนาการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล

                      กระบวนการวิจัยที่ผู้วิจัยและครูได้นำไปใช้ในการปฏิบัติการวิจัยในชั้นเรียนเป็นการวิจัยตามรูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการ(Action  research)   ซึ่งมีวงจรการทำงานเป็นขั้น ๆ ได้แก่  ขั้นการวางแผนดำเนินงาน (planning)  ขั้นลงมือปฏิบัติตามแผน  (acting)  ขั้นการสังเกต (observing)  และขั้นสะท้อนผลกลับ  (reflecting)  โดยแบ่งเป็น   2   วงรอบ  คือ  วงรอบที่  1  เป็นวงรอบการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการและศึกษาพัฒนาความรู้ด้วยตนเองในด้านความรู้ความเข้าการวิจัยในชั้นเรียนให้ถูกต้อง   และวงรอบที่  2   เป็นวงรอบการปฏิบัติงานวิจัยในชั้นเรียนของกลุ่มเป้าหมายกลุ่มเป้าหมายที่ใช้ศึกษา  คือ  ครูผู้สอนโรงเรียนบ้านเกษม  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี  เขต  2  จำนวน  8  คน  กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญประกอบด้วย   ผู้บริหาร  คือ ผู้อำนวยการโรงเรียน  จำนวน  1  คน   ครูสายผู้สอน  จำนวน  8  คน   ศึกษานิเทศก์สำนักงาน

เขตพื้นที่การศึกษาอุบลราชธานี  เขต  2  จำนวน  1  คน  นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่  1 – 6 

ห้องละ  10  คน  รวมนักเรียน  จำนวน  60  คน 

                      เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยในครั้งนี้  มี  8  ชุด  ประกอบด้วย  1)  แบบสอบถามคุณภาพงานวิจัยในชั้นเรียน  2)แบบสังเกตพฤติกรรมกลุ่มเป้าหมาย  มี  2  ฉบับ  ได้แก่  2.1)  แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างฝึกอบรมการวิจัยในชั้นเรียน  2.2)  แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างปฏิบัติงานวิจัยในชั้นเรียน  3)  แบบสัมภาษณ์ขณะดำเนินการวิจัยในชั้นเรียน  4)  แบบวิเคราะห์เอกสารการดำเนินงานวิจัยในชั้นเรียน  5)  แบบประเมินผลงานการวิจัยในชั้นเรียน  6)  หลักสูตรการฝึกอบรมการวิจัยในชั้นเรียนและ 7)  แบบทดสอบท้ายบทระหว่างการฝึกอบรมการวิจัยในชั้นเรียน  และเลือกใช้สถิติในการวิเคราะห์ข้อมูล  โดยแยกเป็นข้อมูล   2   ประเภท  คือ  1) ข้อมูลเชิงปริมาณ วิเคราะห์ด้วยค่าร้อยละ  ค่าเฉลี่ย  และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน    2) ข้อมูลเชิงคุณภาพ  ตรวจสอบโดยใช้เทคนิคการตรวจสอบข้อมูลหลายมิติ  ได้แก่ มิติด้านข้อมูล (Data Triangulation) มิติด้านผู้วิจัย (Investigator Triangulation) มิติด้านทฤษฎี (Theory Triangulation)และมิติด้านวิธีรวบรวมข้อมูล (Methodological Triangulation)  และดำเนินการคำนวณด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์

ผลการวิจัยพบว่า

                      วงรอบที่  1  จากการพัฒนาบุคลากรด้วยการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ  เรื่อง การวิจัยใน

ชั้นเรียนตามหลักสูตรการฝึกอบรมของสำนักพัฒนาการฝึกหัดครู  สำนักงานสภาสถาบันราชภัฏ  พ.ศ. 2544    พบว่า  กลุ่มเป้าหมายมีพฤติกรรมระหว่างการฝึกอบรมโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก  โดยเรียงลำดับจากมากไปหาน้อยคือ พฤติกรรมการมีส่วนร่วมในกิจกรรมขณะฝึกอบรม   รองลงมา คือ ความสนใจการศึกษาเพิ่มเติม  การทำงานที่ได้รับมอบหมาย  และความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาการฝึกอบรม ตามลำดับ ส่วนพฤติกรรมการเตรียมตัวก่อนเข้ารับการฝึกอบรมมีระดับน้อย และผลการทดสอบระหว่างการฝึกอบรมโดยภาพรวมทุกคนผ่านเกณฑ์  ถ้าพิจารณารายด้านโดยเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย พบว่า การค้นหาและพัฒนานวัตกรรมมีคะแนนสูงสุด   รองลงมา คือ  การเขียนเค้าโครงการวิจัยในชั้นเรียน  การออกแบบการวิจัยในชั้นเรียน การเขียนรายงานการวิจัย

การประมวลผล ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการวิจัยในชั้นเรียน และการวิเคราะห์ปัญหามีผลคะแนนใกล้เคียงกัน ตามลำดับ  ส่วนการสร้างเครื่องมือการวิจัยในชั้นเรียนมีคะแนนต่ำสุดแต่อยู่ในระดับที่ผ่านเกณฑ์ที่ตั้งไว้

                      วงรอบที่  2  จากการที่กลุ่มเป้าหมายได้ฝึกปฏิบัติการวิจัยในชั้นเรียน  โดยกำหนดให้วิจัยในชั้นเรียนอย่างน้อยคนละ 1 เรื่อง โดยภาพรวมกลุ่มเป้าหมายมีพฤติกรรมอยู่ในระดับมาก  พฤติกรรมเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย  คือ กลุ่มเป้าหมายมีความตั้งใจเอาใจใส่การปฏิบัติงานวิจัย สามารถนำความรู้ที่ได้รับไปปฏิบัติในการทำงานของตนได้ และเป็นรูปธรรมชัดเจนสามารถสังเกตได้อยู่ในระดับมากที่สุดเท่ากัน ส่วนพฤติกรรมการสนทนาซักถาม จดบันทึกเกี่ยวกับเรื่องที่ศึกษาอยู่ในระดับมาก  พฤติกรรมมีการสำรวจและวิเคราะห์ปัญหาก่อนดำเนินการและความสามารถวางแผนในการพัฒนาตนเองได้ในระยะยาวอยู่ในระดับมาก  มีการศึกษาเอกสารข้อมูลในการปฏิบัติงานวิจัย  มีการวางแผนกำหนดทิศทางและเป้าหมายที่ความชัดเจนและมีการนำเทคนิคและผลการวิจัยมาประยุกต์ใช้ในงานวิจัยของตนเองอยู่ในระดับกลางตามลำดับ และระดับน้อย คือมีการวางแผนการประเมินผลการพัฒนาทุกครั้งอย่างเป็นระบบแต่สามารถยอมรับได้เพราะมีพฤติกรรมอยู่ในระดับปานกลาง     

                      ผลการประเมินการพัฒนาบุคลากรด้านการทำวิจัยในชั้นเรียนของกลุ่มเป้าหมายเมื่อสิ้นสุดกระบวนการพัฒนา พบว่า 1) บุคลากรครูมีความรู้ความเข้าใจในกระบวนการ และรูปแบบการวิจัยในชั้นเรียนสูงขึ้นเพราะสามารถผ่านเกณฑ์การทดสอบที่ตั้งไว้  2) บุคลากรครูสามารถจัดทำการวิจัยในชั้นเรียนจนแล้วเสร็จทุกคนและจัดการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญจนเป็นที่ประจักษ์จากการรับรองผลการประเมินคุณภาพมาตรฐานการศึกษา รอบ 2 จากสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา(องค์การมหาชน)  โดยที่มีครูจำนวน  5  คน สามารถเขียนรายงานการวิจัยในชั้นเรียนอยู่ในระดับดี   ครูจำนวน  2  คน สามารถเขียนรายงานการวิจัยอยู่ในระดับพอใช้  ส่วนครูอีกจำนวน 1 คน สามารถเขียนรายงานการวิจัยในชั้นเรียนอยู่ในระดับที่จะต้องปรับปรุง ส่วนระดับคุณภาพและความสอดคล้องกับหัวข้อการวิจัยในชั้นเรียนนั้น พบว่า ระดับคุณภาพและความสอดคล้องในหัวข้อการวิจัยอยู่ในระดับดี โดยเรียงลำดับจากมากไปหาน้อย คือ ส่วนใหญ่อยู่ในระดับมากรองลงมาคือการเขียนความเป็นมาและความสำคัญของปัญหากับเครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูลที่ยังไม่สมบูรณ์แต่อยู่ในระดับปานกลาง